Món xu xoa là gì mà ai ăn một lần cũng nhớ mãi?

Xu xoa là một món ăn giải nhiệt nấu từ rong biển, có mùi vị rất đặc biệt, ngon mát đậm chất biển, đây là món ăn giải nhiệt cơ thể của bà con miền Trung từ ngàn xưa. Ngon là thế và chế biến thì cũng rất cầu kỳ.

Rong biển nấu xu xoa chỉ mọc trên mỏm đá từ tháng 12 đến tháng 5 âm lịch hàng năm, bởi vậy người nấu món xu xoa phải mua trữ rong này càng nhiều càng tốt trong chính vụ mới có thể có nấu quanh năm. Để cào được chúng cần có những dụng cụ chuyên dụng và thường phải chèo thúng nhỏ để len lỏi vào các mỏm đá, nơi có rau câu mọc nhiều. Đặc biệt, phải cào rau câu vào lúc thủy triều xuống, khi chúng nhô lên khỏi mặt nước mới chọn loại ngon và to.

rong biển nấu xu xoa

Người dân miền Trung thường có câu: “Xu xoa ít vốn lời nhiều/ Anh về bỏ vợ theo nghề xu xoa” thế nhưng kỳ thực làm được món ăn vặt này cũng hết sức vất vả. Để chế biến rau câu đầy bùn đất thành những cục thạch ngon lành mà ai ăn một lần là ghiền mãi phải qua nhiều công đoạn: giặt, nấu cho rau câu nhừ nát, rồi đăng lược, ép bỏ xác rau câu….

Trước tiên là “giặt” để rau câu nhả hết bùn bám trên mình. Đây là công đoạn vất vả nhất vì bùn bám chặt, phải làm thật sạch để khi nấu không có mùi tanh. Sau khi giặt bỏ hết tạp chất, rau câu được đem phơi khô để có thể dự trữ dùng dần. Trước khi nấu phải giặt lại thật sạch, nhặt bỏ hết mọi tạp chất lẫn trong rau câu, sau đó đem nấu thì chờ nước sôi mới bỏ vào, quậy luôn tay đến khi nhừ nát mới múc đổ vào khăn sạch, lược ép bỏ xác.

Nước rau câu nguyên chất để nguội sau khoảng 3 giờ sẽ đông cứng lại thành xu xoa. Tuy nhiên, đến giai đoạn này vẫn chưa thể thưởng thức vì còn chế biến nước ăn kèm mới đủ bộ. Ăn kèm với xu xoa là nước đường gừng và nước cốt dừa. Đường thường dùng là đường đen nấu lên cho màu sắc đẹp để thắng nước ăn kèm xu xoa. Khi thắng cho thêm một ít gừng để tăng mùi vị.

>> Mua rong biển nấu xu xoa tại: https://www.facebook.com/RongbienQuangNgai/ (Fanpage: Rong biển Lý Sơn nấu xu xoa)

Từ lâu, xu xoa đã trở thành món ăn quen thuộc với mọi tầng lớp, từ trẻ em, người lao động nghèo hay bất kỳ ai cũng xem xu xoa như một món ăn hấp dẫn giúp giải nhiệt ngày hè. Về miền Trung mà không một lần thưởng thức món xu xoa mát lành là một thiếu sót lớn. Ở các tỉnh miền Trung, xu xoa đã trở thành một thương hiệu khi du khách đến đây đều muốn một lần thưởng thức món ăn dân dã nhưng không kém phần hấp dẫn này. Hiện nay, rau xu xoa phơi khô có giá từ 200.000 đến 300.000 đồng/kg và giá xu xoa thành phẩm sau khi nấu 15.000 đến 30.000 đồng/ly.

Vốn là một món ăn vặt bình dân nên xu xoa có mặt hầu như ở khắp các tỉnh miền Trung, trong đó nhiều nhất là ở Lý Sơn (Quãng Ngãi), Bình Định, Nha Trang, Quảng Nam, Đà Nẵng … Mỗi địa phương sẽ có cách biến tấu món xu xoa khác nhau tạo nên những món xu xoa đặc trưng của từng vùng miền. Như món chè xu xoa hạt đác của Nha Trang, món chè xu xoa hạt lựu Đà Nẵng hay món xu xoa sữa cà phê Quãng Ngãi ngọt lành, béo ngậy. Đến với dải đất miền Trung, nếu không ăn xu xoa, bạn sẽ thiếu đi 1 nửa cảm nhận về mảnh đất này. Nếu xa miền Trung mà vẫn còn thòm thèm món ăn ấy.

Ngày nay, dưới sự phát triển của công nghệ, những loại thức uống giải khát được sản xuất dây chuyền ngày càng phong phú, đa dạng. Nhưng chắc rằng, trong lòng những người dân xứ Quảng sẽ không bao giờ quên món xu xoa ngày hè mang đậm hương vị biển, rẻ tiền, nhưng hết sức bổ dưỡng này.